Grasz w szachy? Jesteś sportowcem!

Szachy? Tak, znam, grałem z dziadkiem

Wiele osób oburza się, kiedy ktoś wyśmiewa się z szachów jako sport. Komentarze typu: "spróbuj rozegrać partię szachów przez 5 godzin i zobaczysz, jaki to wysiłek" bardzo często pojawia się jako kontrargument. Takich kłótni widziałem już mnóstwo, więc postanowiłem się z tym tematem rozprawić.

Sport? A co to właściwie jest?

Najpierw sprawdźmy, jaka jest etymologia słowa sport. Otóż pierwotnie, w skrócie, słowo to w języku francuskim oznaczało przyjemność, zabawę, relaks [desporter - odciążyć (się od poważnych spraw)] . W dzisiejszych czasach w codziennym użyciu i rozumieniu znaczenie przesunęło się jednak w kierunku sportu wyczynowego bądź amatorskiego, ale związanego jednak z wysiłkiem fizycznym. Sprawdźmy zatem, co mówi ustawa:

Art.  2.  [Pojęcie sportu i kultury fizycznej]

1. Sportem są wszelkie formy aktywności fizycznej, które przez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane wpływają na wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i psychicznej, rozwój stosunków społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na wszelkich poziomach.

1a. Za sport uważa się również współzawodnictwo oparte na aktywności intelektualnej, którego celem jest osiągnięcie wyniku sportowego.

Już punkt 1. dla wielu byłby wystarczający, żeby szachy uznać za sport, ale punkt 1a. rozjaśnia wszelkie wątpliwości, a więc szachy to sport i nie ma tu z czym polemizować. Na tym mógłbym skończyć ten wywód, ale...

... dlaczego rozumiem, że dla wielu szachy to nie sport? 

Profesjonaliści bardzo często grają w garniturach a to faktycznie rzadki widok wśród innych dyscyplin. Jeśli wysiłek fizyczny podczas gry jest faktycznie tak duży, to po co zakładać średnio wygodne ubrania utrudniające ruchy? Wyobrażacie sobie biegać w garniaku? Już nawet tenisiści rezygnują z koszulek polo na rzecz zwykłych t-shirtów. Różnica niewielka ale na najwyższym poziomie takie detale jak irytujący guzik mogą mieć znaczenie. A ile wygodniejszy jest t-shirt od pełnego gajera?   

Pozostając przy wysiłku fizycznym w szachach, współcześni szachiści podkreślają znaczenie treningu fizycznego (np. bieganie, jazda na rowerze, pływanie, wiemy, że Magnus Carlsen dużo gra w piłkę nożną), ale czy w przypadku innych profesji, ruch nie jest korzystny? Czy pracownikowi biurowemu ruch nie pomaga w osiągnięciu lepszych wyników w pracy? Czy regularnie ćwicząc na siłowni nie jest on bardziej skoncentrowany i wypoczęty? Po prostu zdrowszy a co za tym idzie lepiej i dłużej utrzymujący wysoki poziom wykonywanej czynności? Idąc tym tropem w zasadzie wszystko można podpiąć pod sport - np. przyjmowanie listów na poczcie. Czy taka praca przez kilka godzin to wysiłek fizyczny? Tak. A czy pracownik konkuruje z innymi? Chcąc nie chcąc, tak - na rynku Poczta Polska nie ma monopolu i konkuruje z innymi firmami. Może i nie odbywają się oficjalne zawody, konkursy czy turnieje, ale cóż, pracownik Poczty Polskiej jest zgodnie z ustawą sportowcem.

Poza tym, gracze każdej gry planszowej (jaką niewątpliwie też są szachy), karcianej itp. też mogą mianować się sportowcami:

- Kim jesteś?

- Sportowcem?

- A co robisz?

- Gram w makao.

Absurd? No trochę absurd. 

Desporter

Jakby jednak na szachy nie patrzeć, to zyskały one tak dużą popularność, prestiż i znaczenie, że na całym świecie odbywają się liczne turnieje. Mało jest innych gier planszowych, w które odbywają się mistrzostwa świata a już na pewno nie są one tak popularne. Ciężko zatem powiedzieć, że szachy to zwykła gra planszowa. Wrzucanie ich do tego samego wora może w wielu przypadkach ujmować ich znaczeniu. No bo w tym samym worze znajdziemy również np. chińczyka.

Wg mnie spór ten w życiu codziennym jest bezsensowny. Znaczenie ma on tylko wtedy, kiedy mowa o różnych dofinansowaniach, dotacjach, programach lub innym klasyfikowaniu szachów. Zajęcia szachowe są bowiem obecne w klubach sportowych, szkołach czy ośrodkach kultury, gdyż wszystkie te instytucje z szachami się identyfikują, co tylko podkreśla odpowiedni status tej gry tego sportu. 

A czym szachy są dla Was?